मुस्ताङ, डोल्पा र हुम्लामा फिल्मिङ गर्न विशेष अनुमति अनिवार्य, तयारीमै लाग्छ महिनौँ

प्रस्तुत कोईराला – नेपालका सबैभन्दा आकर्षक र दुर्लभ फिल्मिङ गन्तव्यमध्ये पर्ने माथिल्लो मुस्ताङ, डोल्पा र हुम्लामा छायांकन गर्न चाहने विदेशी प्रोडक्सन टोलीले विशेष अनुमति प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्ने भएको छ। तिब्बत सीमासँग जोडिएका यी क्षेत्रलाई नेपाल सरकारले प्रतिबन्धित क्षेत्र (Restricted Area) घोषणा गरेकाले सामान्य ट्रेकिङ अनुमति मात्र पर्याप्त हुँदैन।

फिल्मिङका लागि रेस्ट्रिक्टेड एरिया परमिट अनिवार्य हुने र केही क्षेत्रमा गृह मन्त्रालयको विशेष सिफारिससमेत आवश्यक पर्ने उद्योगका जानकारहरू बताउँछन्। यी क्षेत्रको भौगोलिक संवेदनशीलता, सीमावर्ती अवस्था तथा सांस्कृतिक महत्वका कारण प्रवेश र गतिविधिमा विशेष नियमन गरिएको हो।

माथिल्लो मुस्ताङमा प्रवेश गर्न पहिलो १० दिनका लागि प्रतिव्यक्ति ५०० अमेरिकी डलरसम्म शुल्क लाग्ने व्यवस्था छ भने थप दिनका लागि अतिरिक्त शुल्क तिर्नुपर्छ। डोल्पालाई नेपालकै सबैभन्दा दुर्गम फिल्मिङ गन्तव्यमध्ये एक मानिन्छ भने मनास्लु क्षेत्रमा छायांकनका लागि संरक्षण क्षेत्र अनुमति र प्रतिबन्धित क्षेत्र अनुमति दुवै आवश्यक पर्छ।

हुम्लामा भने सामान्य प्रतिबन्धित क्षेत्र अनुमतिसँगै गृह मन्त्रालयको विशेष सिफारिससमेत आवश्यक पर्न सक्ने भएकाले प्रक्रिया अन्य क्षेत्रको तुलनामा अझ जटिल हुने बताइएको छ।

कानुनी व्यवस्थाअनुसार यस्ता क्षेत्रका लागि विदेशी व्यक्ति वा संस्थाले सिधै आवेदन दिन पाउँदैनन्। अनुमति प्रक्रिया अनिवार्य रूपमा दर्ता भएको नेपाली ट्रेकिङ वा प्रोडक्सन कम्पनीमार्फत अघि बढाउनुपर्ने हुन्छ, जसले स्थानीय साझेदारको भूमिका अत्यन्त महत्वपूर्ण बनाएको छ।

प्रोडक्सन क्षेत्रका विज्ञहरूले प्रतिबन्धित क्षेत्रमा छायांकनको योजना बनाउँदा कम्तीमा १२ देखि १६ साताअघि नै अनुमति प्रक्रिया सुरु गर्न सुझाव दिएका छन्। विभिन्न निकायको स्वीकृति आवश्यक पर्ने भएकाले समय व्यवस्थापनलाई विशेष प्राथमिकता दिनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।

अनुमतिसँगै स्थानीय संस्कृति र परम्पराको सम्मान पनि उत्तिकै आवश्यक रहेको बताइएको छ। बौद्ध, बोन तथा स्थानीय समुदायका धार्मिक अनुष्ठान वा सांस्कृतिक गतिविधिको छायांकन गर्नुअघि सम्बन्धित समुदायको स्पष्ट सहमति लिनुपर्ने व्यवस्था छ। केही धार्मिक स्थल र अनुष्ठानमा फोटो तथा भिडियो खिच्न पूर्ण प्रतिबन्धसमेत हुन सक्छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार मुस्ताङ, डोल्पा र हुम्लाको प्राकृतिक सौन्दर्य, सांस्कृतिक मौलिकता र दुर्गमताले यी क्षेत्रलाई विश्वका डकुमेन्ट्री तथा साहसिक फिल्म निर्माताका लागि आकर्षक गन्तव्य बनाएको भए पनि सफल छायांकनका लागि समयमै योजना, कानुनी अनुमति र स्थानीय समुदायसँगको सहकार्य अपरिहार्य छ।

खबरपाटी