साउन महिनामा हरियो चुरा र मेहेन्दीको महत्व

काठमाडौं-नेपाली हिन्दु परम्परामा साउन महिना विशेष धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक महत्व बोकेको महिना हो। वर्षा ऋतुको चरम समय साउनमा हरियालीले पृथ्वी झन् झिलिमिली हुने मात्र होइन, महिलाहरूको पहिरन र सिंगारमा पनि हरियालीले विशेष स्थान पाउँछ। विशेष गरी हरियो चुरा र मेहेन्दीको प्रचलन यस महिनामा अत्यधिक देखिन्छ। तर, यसको पछाडि लुकेको सांस्कृतिक र भावनात्मक महत्वलाई बुझ्नु जरुरी छ।

हरियो चुराको सांस्कृतिक महत्व

हरियो चुरा महिलाहरूको सुहाग चिन्हको रूपमा लिइन्छ। हरियो रंगले हरियाली, समृद्धि र शुभताको प्रतीक जनाउँछ। विवाहित महिलाहरूले आफ्नो पतिको दीर्घायु, स्वास्थ्य र समृद्धिको कामना गर्दै हरियो चुरा लगाउँछन्। साउन महिना भगवान शिवको आराधना गर्ने पवित्र समय भएकोले महिलाहरू सोमबार ब्रत बस्ने, हरियो चुरा लगाउने, र पूजापाठ गर्ने गर्दछन्। चुरा लगाउँदा हात सुन्दर देखिने मात्र होइन, यसले एक प्रकारको सकारात्मक ऊर्जा पनि दिने जनविश्वास छ।

मेहेन्दीको सौन्दर्य र परम्परा

मेहेन्दी (हिना) पनि साउन महिनामा महिलाहरूको सौन्दर्य सिंगारको महत्वपूर्ण अङ्ग मानिन्छ। हात र खुट्टामा लगाइने मेहेन्दीले महिलाको रूप झनै निखार्ने मात्र होइन, यसले शीतलता दिने गुणका कारण स्वास्थ्यमा पनि फाइदा गर्छ भन्ने जनविश्वास छ। मेहेन्दीको गहिरो र टिकाउ रंगलाई पतिको माया र दीर्घायुसँग जोडेर हेर्ने चलन छ।

सामाजिक मेलमिलाप र उत्सवको भाव

साउन महिनामा महिला साथीहरूबीच चुरा, मेहेन्दी लगाउने कार्यक्रमहरू राख्ने, गीतगाउने र नाचगान गर्ने संस्कारले सामाजिक एकता र मेलमिलापलाई प्रगाढ बनाउँछ। युवतीहरूका लागि पनि साउन रमाइलो समय हो, जसमा उनीहरू सिंगारसुग्घर, उत्सव र परम्परा संगै रमाउने अवसर पाउँछन्।

नारीका लागि सशक्तताको अभिव्यक्ति

यद्यपि साउनको चुरा र मेहेन्दी परम्परासँग जोडिएर आएको हो, आजको समयमा यो केवल धार्मिक कर्मकाण्ड होइन, नारी सौन्दर्य, आत्म–प्रकाश र सांस्कृतिक पहिचानको एउटा रूप पनि हो।

निष्कर्ष

साउन महिना महिला सौन्दर्य, संस्कृति र आस्थाको समिश्रण हो। हरियो चुरा र मेहेन्दीले बाह्य सौन्दर्य मात्र होइन, एक प्रकारको भित्री आत्मिक खुशी, सामूहिक भावना र परम्पराको निरन्तरतासमेत बोकेको हुन्छ।

खबरपाटी